Het militair recht kent verschillende onderdelen en bestaat uit: Militair strafrecht, militair tuchtrecht, militair ambtenarenrecht en internationaal humanitair recht.
Militair strafrecht
Militair strafrecht ziet op misdrijven die met de militaire dienst te maken hebben zoals desertie, muiterij, of samenheulen met de vijand.
Daarnaast zijn militairen aan het commune strafrecht gebonden. Wanneer een militair strafrechtelijk wordt berecht, gebeurt dat bij de rechtbank Arnhem. Het maakt daarbij niet uit of de militair het reguliere strafrecht of het militair strafrecht heeft overtreden.
Strafrechtelijk onderzoek tegen militairen wordt niet door de politie maar door de marechaussee behandeld. Het Openbaar Ministerie in Oost-Nederland (Arnhem) is belast met de opsporing en vervolging van verdachten die de status van militair hebben.
Militair tuchtrecht
Tuchtrecht is het onderdeel van militair recht dat gaat over lichtere vergrijpen die de commandant zelf kan bestraffen. Militair tuchtrecht is snelrecht, wat wil zeggen dat de procedures snel worden doorlopen. Straffen die de commandant kan opleggen zijn berisping, geldboete, strafdienst of uitgaansverbod.
Militair ambtenarenrecht
Militairen zijn ambtenaar en hebben geen arbeidsovereenkomst zoals gewone werknemers. Op 1 januari 2020 is de rechtspositie van de meeste ambtenaren met de Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (WNRA) onder het civiel recht gebracht. De militair is daarin echter nog steeds een uitzondering. Het Burgerlijk Wetboek is bij militairen niet van toepassing, in plaats daarvan geldt nog steeds het bestuursrecht.
De belangrijkste onderdelen van de militaire rechtspositie zijn geregeld in het Algemeen Militair Ambtenarenreglement (AMAR). Denk aan functietoewijzing, bevordering, waarschuwing, ambtsbericht, schorsing of ontslag.
Internationaal humanitair recht
Internationaal humanitair recht, ook bekend als het humanitair oorlogsrecht, is het geheel van regels dat tijdens een gewapend conflict de menselijke waardigheid beschermt en de gevolgen van oorlog probeert te beperken. Het is uitsluitend van toepassing op oorlogen en strijdsituaties, en geldt voor alle strijdende partijen.